عباس قديانى

284

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

جنبش يوسف برم يكى از قيامهاى ديگر كه در دوره خلافت مهدى عباسى در ايران رخ داد قيام مردى دلير به نام يوسف برم است . وى يكى از بستگان قبيله ثقيف بود . اين مردم در دنباله اقدامات قيام‌كنندگان پرشور قبلى كه همه از جور و ظلم بىحد و حصر عمال عباسى ناشى مىشد ، در بخارا سر به طغيان برداشت و در اندك مدت پيروان زيادى از مردم رنج‌كشيده در اطراف او جمع شدند . وى به پشتيبانى آنان با فرمانرواى آن ناحيه جنگيد و پيروزى درخشانى به دست آورد . مهدى خليفه عباسى پس از اطلاع بر خروج يوسف برم به يزيد بن مزيد شيبانى كه در آن وقت با يحيى خارجى در نبرد بود نوشت كه با لشكريان خود به جنگ يوسف برود . يزيد با همراهان خود به جنگ يوسف برم رفت . ميان دو سپاه چندين بار زد و خورد روى داد . عاقبت يوسف برم نيز مانند برپاكنندگان انقلاب وطنى قبل به دست سرداران پرقدرت و جبار عباسيان شكست خورد و جمعى از ياران او نيز كشته و گروهى تسليم شدند و خود او نيز دستگير شد . به‌طورى كه احمد بن ابى يعقوب اصفهانى معروف به ابن واضح يعقوبى مورخ و جغرافىدان و سياح معروف ايران نوشته است : يزيد ، يوسف برم را نزد مهدى خليفه عباسى فرستاد . يوسف چون به حضور خليفه بار يافت با درشتى با وى سخن گفت و شرح فجايع دولت غاصب بنى عباس را بيان داشت . مهدى او را دشنام داد و گفت : كسانت چه تو را بد ادب كرده‌اند . سپس دستور داد او را گردن زدند و پيكرش را به رسم آن زمان به دار كشيدند . بدين ترتيب قيام ديگرى كه به سردارى مرد از خودگذشته‌اى به نام يوسف برم در ايران به وقوع پيوسته بود سركوبى و مضمحل گرديد . پس از آن مهدى به عمر بن علاء كه در طبرستان بود نوشت كه رهسپار گرگان شود و هركه از افراد محمره ( سرخ‌پرچمان ) در آنجا باشند پس از دعوت به فرمانبرى بيرون كند . عمر بن علاء رهسپار گرگان شد و جمعيت محمره را پراكنده ساخت و عبد القاهر يا عبد القهار را كشت و جمعشان را درهم شكست . جنديشاپور معرب گنديشاپور ، شهر قديم خوزستان ، در محل هشت شمال غربى شوشتر . شاپور اول ساسانى آن را بنا كرد و اسيران رومى را در آن منزل داد . پس از قتل مانى ( در زمان بهرام اول ساسانى ) ، پوست او را پر از كاه كردند و بر يكى از دروازه‌هاى جنديشاپور آويختند ، و از آن پس اين دروازه به دروازهء مانى معروف شد . يعقوب ليث صفارى ، جنديشاپور را پايتخت خود قرار داده و هم در آنجا درگذشت . جنگ اليس در سال دوازدهم هجرى جنگى بين بهمن جادويه ( سردار ايرانى ) و خالد بن وليد ( سردار عرب ) در ناحيه‌اى به نام اليس ( بين حيره و ابله ) روى داد . ايرانيها مغلوب شده و عدهء بسيارى از آنها كشته و اسير گرديدند . جنگ ايروان در سال 1143 ه . ق . شاه تهماسب دوم با مشاهدهء پيروزيهاى نادر قلى درصدد برآمد خود نيز اقدامى كرده باشد ، لذا درصدد تصرف ايروان و مقابله با عثمانيها برآمد ، و با 18 هزار سپاهى كه داشت از عثمانيها شكست خورد و به ناچار كرمانشاه و همدان و مراغه و تبريز را از دست داد و اين شكست بهانه‌اى